Proforma factuur: wat is het en wanneer gebruik je hem als zzp’er?
4 november 2026 · bijgewerkt 18 november 2026 · 5 min lezen · gecontroleerd en bewerkt door Jarno van den Hove
Proforma factuur betekenis: een proforma factuur is een vooraankondiging van een factuur: een document dat laat zien wat je gaat leveren en wat dat kost, zonder dat het een echte factuur is. Je gebruikt hem bij vooruitbetaling, bij export voor de douane of als uitgebreide offerte. Voor de btw telt hij niet mee; de echte factuur volgt later. (Algemene informatie, geen belastingadvies.)
Wanneer gebruik je een proforma factuur?
Een proforma stuur je als je klant een bedrag wil zien of betalen voordat je hebt geleverd, terwijl er nog geen echte factuur hoort te zijn:
- Vooruitbetaling: je wilt (een deel van) het geld binnen voordat je begint, en je klant wil daarvoor een document met bedrag en rekeningnummer.
- Export en douane: bij een zending buiten de EU vraagt de vervoerder of de douane een document met waarde, omschrijving en herkomst, ook als er nog niets is verkocht.
- Offerte-achtig gebruik: een grote klant wil eerst budget of een inkoopordernummer regelen en vraagt daarvoor om “een proforma”.
Wat zet je op een proforma factuur?
Een proforma lijkt qua opbouw op een gewone factuur:
- “Proforma factuur” duidelijk bovenaan, plus een regel als “Dit is geen factuur; de definitieve factuur volgt na levering”.
- Je naam, adres, KVK-nummer en btw-nummer, en de naam en het adres van je klant.
- Een datum en een eigen kenmerk, bijvoorbeeld PF-2026-007 of het offertenummer.
- Omschrijving, aantal, prijs per eenheid, bedrag exclusief btw, btw-tarief en -bedrag, en het totaal.
- Bij vooruitbetaling: het gevraagde bedrag, je IBAN en de gewenste betaaldatum.
- Bij export: gewicht, land van oorsprong en de reden van de zending.
Wat hoort er juist niet op?
Een proforma mag niet op een echte factuur lijken, anders behandelen jij of je klant hem straks als factuur:
- Een factuurnummer uit je doorlopende reeks: geef je de proforma toch zo’n nummer, dan ontstaat een gat of een dubbel nummer zodra de echte factuur volgt.
- Alleen het woord “Factuur” in de kop. Zonder “proforma” erbij kan de Belastingdienst het stuk als factuur zien.
- Een btw-bedrag zonder de vermelding dat het om een proforma gaat: artikel 37 Wet OB zegt dat wie op een factuur btw vermeldt, die btw verschuldigd wordt.
- Een vervaldatum alsof het een opeisbare vordering is; schrijf liever “gevraagde vooruitbetaling vóór 20 november 2026”.
Telt een proforma mee voor de btw?
Nee, een proforma factuur is geen factuur voor de btw: je boekt hem niet als omzet en je klant kan er geen btw op terugvragen. De btw-plicht ontstaat met de echte factuur, of eerder als er geld binnenkomt. Artikel 13 lid 2 Wet OB bepaalt dat de btw uiterlijk verschuldigd wordt zodra je de vergoeding geheel of gedeeltelijk ontvangt. Betaalt je klant op de proforma, dan draag je in dat tijdvak btw af en reik je volgens artikel 34g Wet OB een echte factuur uit vóór de vooruitbetaling opeisbaar is. Praktisch: zodra de betaling er is, maak je direct een aanbetalingsfactuur.
Proforma, voorschotnota of aanbetalingsfactuur: wat is het verschil?
Het verschil zit in de status: een aanbetalingsfactuur (ook wel voorschotnota of voorschotfactuur) is een echte factuur, een proforma niet. Een aanbetalingsfactuur krijgt een nummer uit je reeks, staat in je btw-aangifte en geeft je klant recht op btw-aftrek; een proforma doet geen van die drie dingen. Kies je voor een aanbetalingsfactuur, dan hoef je geen proforma meer te sturen. Een offerte is weer een stap daarvoor: een aanbod dat de klant nog moet accepteren.
Zo ziet een proforma in de praktijk eruit
Stel, je bent meubelmaker en een klant bestelt op 10 november 2026 een kast op maat van € 3.000,00 exclusief btw, waarvan je de helft vooraf wilt. Diezelfde dag stuur je proforma PF-2026-007: kast op maat € 3.000,00, btw 21% € 630,00, totaal € 3.630,00, met de regel “Gevraagde vooruitbetaling: € 1.815,00 vóór 20 november 2026. Dit is geen factuur.” De klant betaalt op 14 november en je maakt direct aanbetalingsfactuur 2026-052: € 1.500,00 exclusief btw, € 315,00 btw, € 1.815,00 totaal; die btw geef je aan over het vierde kwartaal van 2026.
De kast lever je op 18 december 2026 en je stuurt eindfactuur 2026-061 voor het restant: € 1.500,00 exclusief btw, € 315,00 btw, € 1.815,00 te betalen, met een verwijzing naar aanbetalingsfactuur 2026-052. Die eindfactuur moet uiterlijk 15 januari 2027 de deur uit, de 15e dag van de maand na levering. De proforma komt nergens in je omzet of btw-aangifte voor.
Hoe werkt een proforma bij export buiten de EU?
Bij een zending naar een land buiten de EU dient de proforma als waardeopgave voor de douane en de vervoerder, bijvoorbeeld bij monsters, garantievervanging of nog niet verkochte goederen. Zet er omschrijving, hoeveelheid, waarde, gewicht, land van oorsprong en de reden van de zending op, en “no commercial value” als er niets wordt betaald. Is er wél een verkoop, dan hoort er een echte factuur (commercial invoice) bij de zending. Welke documenten de douane precies vraagt, hangt af van land en waarde; vraag het na bij je vervoerder.
Waar het misgaat met proforma’s
- De proforma krijgt een nummer uit je factuurreeks, en de echte factuur later ook: dubbel nummer of een gat in je factuurnummering.
- Het woord “proforma” staat er klein of helemaal niet op, waardoor de klant hem inboekt en de btw terugvraagt.
- De klant betaalt, maar de echte factuur blijft weken liggen; de btw was al verschuldigd bij ontvangst.
- De proforma én de echte factuur worden als omzet geboekt, zodat de omzet dubbel in de aangifte staat.
- De eindfactuur noemt de aanbetaling niet, zodat de klant het volledige bedrag nog een keer ziet staan.
Proforma’s en offertes in een factuurprogramma
Een factuurprogramma houdt offertes en proforma’s apart van je echte reeks. In Factando maak je met Pro (€ 12 per maand, € 108 per jaar) een offerte met eigen nummering die je klant online accepteert en die je met één klik omzet in een factuur met het eerstvolgende nummer. Gratis stuur je tot 3 facturen per maand naar maximaal 5 klanten, in het Nederlands of Engels. Een bankkoppeling is er niet.
Waar dit op gebaseerd is
Gecontroleerd tegen deze bronnen. Wijzigt een bedrag of termijn, dan staat het daar het eerst.
Veelgestelde vragen
Is een proforma factuur juridisch bindend?
Nee, een proforma is geen vordering en geen factuur. Hij legt wel vast wat je hebt afgesproken, net als een offerte. Pas de echte factuur geeft je een opeisbare vordering op je klant.
Mag mijn klant de btw op een proforma terugvragen?
Nee. Voor aftrek van voorbelasting heeft je klant een echte factuur nodig die aan de factuureisen voldoet. Stuur na ontvangst van de betaling dus altijd een aanbetalingsfactuur of de definitieve factuur.
Moet ik een proforma bewaren?
Ja, bewaar hem bij de bijbehorende offerte en factuur. Hij hoort bij je administratie, ook al staat hij niet in je omzet. De bewaartermijn voor je administratie is 7 jaar.
Kan ik een proforma ook naar een particulier sturen?
Ja, bijvoorbeeld om een aanbetaling te vragen voor maatwerk. Zet er duidelijk “proforma” op en stuur na betaling een gewone aanbetalingsfactuur met btw, zodat je administratie klopt.
Van offerte naar factuur zonder overtypen
In Factando Pro accepteert je klant de offerte online, en met één klik wordt er een factuur van, met dezelfde regels, btw en betalingstermijn. Herhalende facturen gaan daarna vanzelf.
Meer gratis hulp: uurtarief berekenen · voorbeeldfactuur voor zzp'ers